حقوق خصوصی
ایرادِ امر مرتبط در آیین دادرسی مدنی ایران و فرانسه

بدیع فتحی

دوره 12، شماره 45 ، دی 1402، ، صفحه 9-41

https://doi.org/10.22054/jplr.2024.75175.2778

چکیده
  ممکن است دو یا چند دعوا در یک مرجع یا چند مرجع که دارای صلاحیت هستند، در حال رسیدگی و این پرونده‌ها با یکدیگر مرتبط باشند. در این حالت صرفه‌جویی در هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی دعوا، جلوگیری از صدور آرای متعارض و به‌طور کلی قضاوت و ادارة شایستة جریان دادرسی ایجاب می‌کند که این پرونده‌ها با یکدیگر ادغام یا تجمیع شوند. در این‌صورت ...  بیشتر

حقوق خصوصی
حمایت از شخصیت‌های خیالی در نظام حقوق مالکیت ادبی و هنری

مهدی زاهدی؛ سارا صلح چی

دوره 12، شماره 45 ، دی 1402، ، صفحه 43-74

https://doi.org/10.22054/jplr.2024.75464.2775

چکیده
  در حقوق مالکیت فکری، از جمله در نظامِ حقوق مالکیت ادبی و هنری، با هدف ایجاد انگیزه برای آفریننده و حمایت از دستاوردهای خلاقانۀ وی، از آثار او حمایت به‌عمل می‌آید. یکی از این آثار، شخصیت‌های خیالی هستند که نقش تأثیرگذاری در زندگی روزمره و فعالیت‌های سرگرمی ما دارند. این شخصیت‌ها انواع گوناگونی را شامل می‌شوند که می‌توانند در آثاری ...  بیشتر

حقوق خصوصی
معاملة به قصد فرار از پرداخت دین از منظر اهداف کلی حقوق قراردادها

علیرضا باریکلو؛ علیرضا آذربایجانی؛ حسن امیدوار

دوره 12، شماره 45 ، دی 1402، ، صفحه 75-118

https://doi.org/10.22054/jplr.2024.66619.2729

چکیده
  کارکرد حقوق قراردادهای معاصر از کارکرد کلاسیک ‌که بر اصل نسبیت قراردادی و منافع طرفینی متمرکز بوده  ، فرا‌تر شده؛  به‌طوری‌که تحقق اهداف اجتماعی که عمدتاً ناظر بر حفظ امنیت رابطه حقوقی و اعتماد عمومی  ، تنظیم بازار با سه رویکرد متفاوت،-سیاست اعتماد به بازار و دخالت حداقلی، سیاست تبادلی  و دخالت استثنایی ، و سیاست قواعد ...  بیشتر

حقوق خصوصی
تحلیل حقوقی چگونگی ید امانیِ اعضای هیئت‌مدیره و مدیرعامل بر اموال شرکتِ سهامی

احد قلی زاده منقوطای

دوره 12، شماره 45 ، دی 1402، ، صفحه 119-148

https://doi.org/10.22054/jplr.2024.69379.2704

چکیده
  لایحه قانونی اصلاح قانون تجارت 1347 در باره چگونگی ید اعضای هیئت‌مدیره و مدیرعامل بر اموال شرکت سهامی به‌طور ‌مبهم نظر داده است. قانون تجارت در سایر شرکت‌ها یدِ مدیر بر اموال شرکت را ید وکیل بر اموال موکّل می‌داند، اما گرچه ید وکیل بر اموال موکل امانی و مسئولیت وکیل مبتنی بر تقصیر است، معلوم نیست که در صورت وقوع خسارت به ‌اموال شرکت، ...  بیشتر

حقوق خصوصی
حمایت از بدهکاران در انتقالِ طلب با نگاهی به حقوق کشورهای ایران و انگلیس و اصول حقوق قراردادهای اروپایی

محمد حسین تقی پور؛ سیده طاهره موسوی خطیر

دوره 12، شماره 45 ، دی 1402، ، صفحه 207-240

https://doi.org/10.22054/jplr.2024.73925.2752

چکیده
  به مبحث انتقال طلب، صراحتاً در نظام حقوقی ایران اشاره نگردیده است، اما با استناد به برخی از قوانین داخلی می‌توان وجود آن را در نظام حقوقی ایران اثبات کرد. یکی از چالش‌های مهم در بحث انتقال طلب، حمایت از حقوق شخصِ مدیون است که در این پژوهش پس از پذیرش اصل انتقال طلب، به‌صورت تطبیقی به بررسی این موضوع در حقوق انگلیس به‌عنوان یکی از ...  بیشتر

حقوق خصوصی
شناسایی آرای داوری داخلی در رویه قضایی

حمیدرضا علومی یزدی؛ علی رضا دانش آرا

دوره 12، شماره 44 ، مهر 1402، ، صفحه 9-47

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.71583.2720

چکیده
  شناسایی و اجرای رای داوری آخرین مرحله از حل و فصل اختلافات  از طریق داوری است که به موجب آن رای داور  همانند آرای محاکم قابلیت اجرا  توسط اجرای احکام  می یابد و بر همین پایه شناسایی و اجرای رای زیر نظر دادگاه‌ها می‌تواند ضمانت اجرای مناسبی برای اعمال رای داوری فراهم آورد. از این رو، اگرچه امروزه موضوع شناسایی رای داوری در ...  بیشتر

حقوق خصوصی
موضوع‌شناسیِ حقوقی- فقهی ضمانت در اسناد تجاری (تبعی یا مستقل) و آثار آن بر حقوق دارنده؛ مبتنی بر نظریة تفصیل

سید محمد صادق طباطبایی؛ محمد امینی؛ محمود رستگاری

دوره 12، شماره 44 ، مهر 1402، ، صفحه 49-95

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.74824.2769

چکیده
  چنانچه عقدِ ضمان در یک تقسیم‌بندیِ کلّی، به ضمان نقلِ ذمّه و ضمان به‌عنوان ابزاری برای توثیقِ شخص متعهّد تفکیک شود، ضمانی که در اسناد تجاری مرسوم است، قِسم دوم از تقسیمِ فوق است. دارندة سند تجاری، خواهان آن است تا با وجود استقرار دین و بدهی در ذمة مضمون‌ًعنه، ضامنی نیز معرفی گردد تا هم به قوّت و اعتبار سند افزوده شود و هم خاطرجمعی ...  بیشتر

حقوق خصوصی
مسئولیت مدنی؛ منطق واحد یا متکثّر

ایرج بابائی

دوره 12، شماره 44 ، مهر 1402، ، صفحه 97-130

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.50777.2372

چکیده
  علی‌رغم گستردگیِ مباحث و احکام فقه اسلامی در مورد تدارک خسارتِ وارده به دیگری، تا قبل از رواج حقوق مسئولیت مدنی، این مباحث هیچ‌گاه به‌عنوان دانش و موضوعی مستقل و یکپارچه در حقوق ایران مطرح نشده بود. از آنجاکه منطق دکترینِ این مبحث از دیگر کشورها و به‌خصوص حقوق فرانسه و خانوادة رومی-ژرمنی به حقوق ایران راه یافت، حقوق‌دانانِ ایرانی ...  بیشتر

حقوق خصوصی
به کارگیری هوش مصنوعی به عنوان مدیر شرکت های تجاری

محمدرضا پاسبان؛ عباس طوسی؛ محمدرضا مظاهری

دوره 12، شماره 44 ، مهر 1402، ، صفحه 131-185

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.75192.2772

چکیده
  در دوران پیشرفت فناوری،شرکت ها نمی توانند با همان روش های کند پیشین،همپای شتاب تأثیرگذاری فناوری به خصوص نوع هوشمند آن بر جامعه،به حیات خود ادامه دهند و باید در اندیشه بهره ­گیری از شیوه های نو و چابک تر در اداره امور شرکت باشند.با پیچیده تر شدن محیط کاری شرکت ها و نیاز به پردازش حجم انبوه داده ها و اطلاعات و تصمیم گیری های سریعتر،ویژگیهای ...  بیشتر

حقوق خصوصی
شکل‌گرایی در اسناد تجاری و تعامل آن با اراده

مجید بنایی اسکوئی؛ یوسف فضلی جمور

دوره 12، شماره 44 ، مهر 1402، ، صفحه 221-254

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.73407.2743

چکیده
  وجود قصد و اعلان آن در ایجاد، انتقال، ضمانت و حتی پرداختِ اسناد تجاری به معنای خاصّ خود (برات، سفته و چک) لازم، ولی کافی نیست؛ بلکه رعایت و اِعمال شکل، موضوعیت دارد و مآلاً آثاری بر آن مترتّب است. توجه ویژه و اعتباربخشیِ خاص به شکل در اسناد تجاری، غالباً از ابتکاراتِ تجّار بوده و در طول تاریخ تکامل یافته و درکنوانسیون‌های بین‌المللی ...  بیشتر

حقوق خصوصی
مسئولیت ‌مدنیِ فروشگاه‌های اینترنتی در حقوق ایران و مطالعة تطبیقی موردی در اتحادیة اروپا

سیدحسن حسینی مقدم؛ ستاره ایوبی؛ مهدی طالقان غفاری

دوره 12، شماره 44 ، مهر 1402، ، صفحه 255-284

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.68651.2690

چکیده
  تعداد مصرف‌کنندگانی که از پلتفرم‌های آنلاین برای برآورده کردن نیازهای خریدِ خود استفاده می‌کنند، افزایش یافته است و فروشگاه‌های اینترنتی به‌جهت نقش واسطه‌ای و بستری که جهت خرید‌و‌فروش‌آنلاین فراهم می‌کنند، مسئولیت‌هایی دارند. پژوهش ‌حاضر در تلاش جهت پاسخ ‌به این سؤال است که مسئولیت‌ مدنی پلتفرم‌ها و فروشگاه‌های اینترنتی ...  بیشتر

حقوق خصوصی
مطالعه تطبیقی امکان سنجی اعطای حق فسخ ابتدائی قرارداد به متعهدله در فقه امامیه و حقوق ایران با مطالعه موردی نظام های حقوقی کامن لا و رومی- ژرمنی

بهنوش فلاحت پیشه؛ سید محمد موسوی بجنوردی

دوره 12، شماره 44 ، مهر 1402، ، صفحه 285-322

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.64268.2619

چکیده
  حقّ فسخ ابتدایی قرارداد، حقّی است که بدون الزام قبلیِ متعهّد به اجرای تعهّد، برای متعهدٌله وجود دارد. مطابق اسناد بین‌المللی مانند کنوانسیون بیعِ بین‌المللیِ کالا، اصول حقوق قراردادهای تجاری بین‌المللی و همچنین اصول حقوق قراردادهای اروپایی، حقّ فسخ ابتدایی در فرض تحققِ نقضِ اساسی، مورد پذیرش واقع شده است. در این پژوهش حقّ فسخ ...  بیشتر

حقوق خصوصی
انتقال بار میان وسایلِ حمل (ترانشیپمنت):بررسی اسباب و آثار آن در حقوق حمل‌ونقل

مجتبی اشراقی آرانی

دوره 11، شماره 43 ، تیر 1402، ، صفحه 9-41

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.62984.2603

چکیده
  حالت ساده در حمل کالا آن است که کالا روی یک وسیلۀ حمل در مبدأ بارگیری و در همان وسیلة حمل در مقصد تحویلِ گیرنده ‌‌شود. لیکن در موارد بسیار پیش می‌‌آید که به سرانجام رسانیدن عملیات حمل مستلزم انتقال کالا از وسیلۀ حملِ اولیه به وسیلۀ دیگر خواه از همان نوع (از یک کشتی به کشتی دیگر) و یا نوع دیگر (از کشتی به کامیون یا قطار و ...) است که در صنعت ...  بیشتر

حقوق خصوصی
استمرار دادرسی و احکام آن در حقوق ایران و فرانسه

رضا شکوهی زاده؛ هانی حاجیان

دوره 11، شماره 43 ، تیر 1402، ، صفحه 43-77

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.71297.2718

چکیده
  به طور معمول، با صدور رأی قاطع، یک مرحله از دادرسی پایان یافته و مرحلۀ جدیدی آغاز می­گردد. برای مثال، دادگاه بدوی اقدام به صدور قرار عدم استماع دعوی یا حکم ماهوی می­نماید و محکوم­علیه با تجدیدنظر خواهی از آن، دادرسی را وارد مرحلۀ بعدی می­نماید. در این موارد، دادرسی با اثر انتقالی از یک مرحله، واردی مرحلهای دیگر می­شود. اما ...  بیشتر

حقوق خصوصی
«حقوق نوعی عقلی»، تأملی بر اشراق معنویِ سازگار با طبیعت اشیاء، چون مبنای اعتبار حقوق

مهدی شهابی

دوره 11، شماره 43 ، تیر 1402، ، صفحه 79-110

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.63250.2606

چکیده
  اندیشة لوئی لوفور را باید نماد تعامل متافیزیک و واقعیت دانست؛ دوگانه‌‌ای که در لسان لوفور، تعبیر دیگری، یعنی حقوق طبیعی و حقوق نوعی را پیدا می‌‌کند. حقوق طبیعی لوفور اعتبار خود را از عقلانیت سنتی که مبتنی بر حکمت خالده است، أخذ کرده است؛ عقلانیتی که می‌‌توان اشراق روحانی یا معنوی را ذاتی آن دانست. بنابراین، اشراق لوفور را نباید ...  بیشتر

حقوق خصوصی
چالش‌های اعمال مسئولیت مدنی بر راننده و خودرو در حوادث ناشی از خودروی خودران

ناهید پارسا

دوره 11، شماره 43 ، تیر 1402، ، صفحه 111-147

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.66395.2650

چکیده
  به‌طور سنتی، رانندة خودرو، مسئول خسارات ناشی از تصادف است. در خودروهای خودران و نیمه‌خودران، اصطلاح راننده یا مفهوم خود را از دست داده و یا کم‌رنگ شده است. هدف نوشتار حاضر، بررسی مسئولیت مدنی کاربر و خودرو، در برابر خسارات ناشی از خودروهای خودران و پاسخ به این سؤال است که در جبران خسارات ناشی از خودروهای خودران، همچنان باید رانندة ...  بیشتر

حقوق خصوصی
قاعده‌‌گذاری و اهداف آن در قلمرو وظایف عام مدیران شرکت‌های سهامی(مطالعه در حقوق ایران و انگلیس)

علی پوررضایی؛ علی غریبه؛ حسن پاشازاده

دوره 11، شماره 43 ، تیر 1402، ، صفحه 149-180

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.66582.2654

چکیده
  تعیین وظایف عام مدیران شرکت‌ها از طریق قاعده‌‌گذاری، درواقع تعیین مسیر و ایجاد شفافیت برای مدیران در اداره امور شرکت است، اما آنچه که اهمیت ویژه‌‌ای دارد این است که قانون‌گذار از قاعده‌‌گذاری در این قلمرو چه سیاست‌‌هایی را دنبال می‌‌کند و اینکه قانون‌گذار ایران و انگلیس در این زمینه چگونه عمل کرده‌‌اند؟ قانون‌گذار باید ...  بیشتر

حقوق خصوصی
اشتغال هم‌زمان در شرکت‌های تجاری و بنگاه‌های رقیب دیگر در حقوق ایران و ایالات متحدۀ آمریکا

عیسی مقدم

دوره 11، شماره 43 ، تیر 1402، ، صفحه 251-278

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.56798.2498

چکیده
  اشتغال همزمان در شرکت های تجاری و سایر بنگاههای رقیب از دو زاویه می تواند مورد توجه قرار گیرد. نخست از نظر مغایرت آن با رقابت است. با توجه به تاثیر بسیاری که رقابت برای پیشرفت جامعه دارد، در قوانین ایران و ایالات متحده این کار رفتاری ضدرقابت شناخته شده است. با وجود شباهت ها و تفاوتهایی که در زمینه مسائل مربوط به آن بین دو کشور وجود دارد ...  بیشتر

حقوق خصوصی
«جایگاه قانونی تاریخ مطالبه دین در خسارت تاخیر تادیه»ارزیابی رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ مورخ 1/4/1400 هیأت عمومی دیوان عالی کشور

فریدون نهرینی

دوره 11، شماره 42 ، فروردین 1402، ، صفحه 9-40

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.69574.2707

چکیده
  تخلف از انجام هر نوع تعهدی خواه قراردادی یا قانونی، زیان‌بار است و متعهد را ملزم به جبران زیان از طریق پرداخت خسارت می‌کند. تاخیر در پرداخت تعهدات پولی نیز از این قاعده بیرون و مستثنی نیست. پرسش اصلی آن است که آغاز محاسبه خسارت تاخیر تادیه موضوع ماده 522 ق.آ.د.م، چه تاریخی است ؟ تاریخ مطالبه دین اصلی یا تاریخ سررسید یا تاریخ اقامه دعوا ؟ ...  بیشتر

حقوق خصوصی
قاعده‌سازی دیوان عالی کشور از توصیف خیارات قراردادی و احراز شرط عدم تصرّفات ناقله (نقد رأی وحدت‌رویۀ شمارۀ ۸۱۰ مورخ 3/4/1400)

محمدعلی حسینی؛ علی رضائی؛ سیروس حیدری؛ حجت مبین

دوره 11، شماره 42 ، فروردین 1402، ، صفحه 41-76

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.68767.2696

چکیده
  مواد ۴۵۴ و ۴۵۵ قانون مدنی از جهت مصادیق خیارات منشأ «حقّ فسخ»، مصادیق «شرط ضمنی عدم تصرّفات ناقلۀ مشتری» و معنای واژۀ «باطل»، مبهم است، اما رأی وحدت‌رویۀ شمارۀ ۸۱۰ مورخ ۱۴۰۰/۴/۳، هیئت‌عمومیِ دیوان عالی کشور نیز مبهم و خارج از چارچوب دعاوی است. دادگاهی خیار تخلّف از پرداخت قسط ثمن و شرط تحویل مبیع هنگام فسخ را منع ضمنی ...  بیشتر

حقوق خصوصی
جایگاه پوزیتیویسم حقوقی در تبیین تلازم نفع و ضرر در عقد مضاربه

محمود کاظمی؛ حسن انصاری چشمه فرد

دوره 11، شماره 42 ، فروردین 1402، ، صفحه 77-108

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.68884.2702

چکیده
  ذات عقد مضاربه، اقتضای پذیرش تلازم نفع و ضرر را هم‌زمان و یا در طول هم دارد که همواره مورد توجه اهالی حقوق و اقتصاد بوده است. اختلاف دیدگاه در اِعمال شرط ضمان در این عقد و برداشت متفاوت از فقه و اعمال آن در قانون، فضای کارآمدی مضاربه را محدود کرده است. به نظر می‌رسد، این اختلاف در بستر نظام حقوقی مدرن و با حضور مکتب پوزیتیویسم که نقشی ...  بیشتر

حقوق خصوصی
مطالعة تطبیقی آثار حقوقی حیات نباتی در حوزة حقوق خصوصی

ناهید صفری

دوره 11، شماره 42 ، فروردین 1402، ، صفحه 109-143

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.57780.2513

چکیده
  حیات نباتی یکی از انواع آسیب‌‌های‌‌ مغزی است ﻛﻪ علی‌‌رغم مرگ نیم‌کرﻩ‌‌ﻫﺎﻱ ﻣﻐﺰ، ﺳﺎقة ﻣﻐﺰ ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻣﻲ‌‌ﺩﻫﺪ. در این وضعیت بیمار هیچگونه عملکرد ذهنی و شناختی ندارد و قادر به ارتباط آگاهانه با محیط اطراف نیست. به لحاظ فقدان قوانین موضوعه در این عرصه در اکثر نظام‌‌های حقوقی، ابعاد حقوقی این وضعیت به ...  بیشتر

حقوق خصوصی
اثر ایفای تعّهد پولی قراردادی با تسلیم سند تجاری: رویکرد حقوق ایران، برخی نظام‌‌های ملی و اسناد بین‌‌المللی

ابراهیم شعاریان ستاری؛ مهرداد اعتماد قراملکی

دوره 11، شماره 42 ، فروردین 1402، ، صفحه 145-173

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.69446.2706

چکیده
  از مباحث مهم و کاربردی حقوق قراردادها، ایفای تعّهد مدنی قراردادی از طریق صدور اسناد تجاری است. تحقیق حاضر، بر این پرسش واقع شده است که چنانچه برای ایفای تعّهد پولی ناشی از قرارداد، سند تجاری تسلیم شود ولی منتهی به وصول نشود، آیا امکان استناد به تعّهد اصلی قراردادی، آثار و تضمینات آن وجود دارد یا خیر؟ به‌عبارت‌دیگر، آیا تسلیم سند ...  بیشتر

حقوق خصوصی
ضمانت‌اجرای رویه‌‌های بین‌‌المللی صنعت نفت در رژیم‌های مختلف بخش بالادستی

جواد کاشانی؛ جعفر دامن پاک

دوره 11، شماره 42 ، فروردین 1402، ، صفحه 175-219

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.61795.2589

چکیده
  مشروط نمودن انجام بسیاری از فعّالیت‌‌ها و تعهدات شرکت‌‌های فعّال در صنعت نفت به تطابق با رویه‌‌های بین‌‌المللی صنعت نفت یا مفاهیم مشابه از تاریخچه‌‌ای طولانی برخوردار است. این مقاله به بررسی ضمانت‌اجرای تخلّف از این رویه‌‌ها در پرتو بررسی روش‌‌های حلّ اختلاف در رژیم‌‌های مختلف حاکم بر فعّالیت‌‌های بخش بالادستی می‌‌پردازد. ...  بیشتر

حقوق خصوصی
بازخوانی وضعیت حقوقی اَیادی غیرِعدوان بر مال غیر

جعفر شهند؛ ابراهیم تقی‌زاده؛ سیدابوالقاسم نقیبی

دوره 11، شماره 42 ، فروردین 1402، ، صفحه 221-246

https://doi.org/10.22054/jplr.2023.65467.2639

چکیده
  بر پایۀ نظر مشهور فقها و غالب حقوق‌دانان، اصل اولی در تصرفات و استیلائات بر مال غیر بر مبنای ضمانی بودن ید استوار گردیده و تمام انواع و اقسام استیلا بر مال غیرْ محکوم‌ به ضمان ید و سبب ترتّب احکام ویژه غصب دانسته شده است. با توجه به تبعیت محض قانون‌گذار از دیدگاه فقها در وضع مواد ۳۰۱ الی ۳۲7 قانون مدنی و پذیرش نظر مشهور فقها، دیدگاه ...  بیشتر