نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سیدرضا هاشمی ¹
• احسان بهرامی ²

¹ دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی

² استادیارگروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

چکیده

پیش‌بینی سازمان ثبت احوال کشور به‌عنوان مرجع صدور گواهی انحصار وراثت در بند «ث» ماده 113 قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت و وضع آیین‌نامه 23 ماده‌ای به‌منظور اجرایی ساختن آن، با چالش‌های حقوقی قابل‌توجهی روبه‌رو می‌باشد. یافته‌های این مقاله که با روش توصیفی – تحلیلی گردآوری شده، نشان می‌دهد که عدم آشنایی کافی مرجع تصویب قانون و آیین‌نامه مذکور با مبانی حقوقی و قوانین و مقررات مربوط به گواهی انحصار وراثت مانند قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول منتهی به بروز تعارضات چشمگیر بین قوانین موضوعه، به‌کارگیری نادرست اصطلاحات حقوقی (مانند «رأی» جهت اطلاق به تصمیم هیئت حل اختلاف سازمان ثبت احوال کشور) و صلاحیت‌بخشی ناصواب به هیئت مزبور به‌عنوان مرجعِ فاقدِمقامِ قضایی و در نظر گرفتن مهلت برای تقدیم اعتراض نزد آن هیئت شده است. در کنار این‌ها، سکوت بند «ث» ماده 113 در موارد پُرشمار، باعث شده گاه آیین‌نامه اجرایی آن پا را در ورطه قانون‌گذاری بگذارد و به‌جای تبیین قانون منشأ خود، مفاد قانون را توسعه بخشد. گاه نیز این سکوت در آیین‌نامه اجرایی تکرار و باعث شده اموری مانند تعیین دادگاه صالح جهت رسیدگی به اعتراض به تصمیم هیئت حل اختلاف و امکان شکایت از رأی دادگاه صالح (به‌ویژه تجدیدنظرخواهی و فرجام‌خواهی) مغفول بماند.

کلیدواژه‌ها

• اعتراض به گواهی انحصار وراثت
• بند «ث» ماده 113 قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
• دادگاه صلح
• وصیت‌نامه
• هیئت حل اختلاف سازمان ثبت احوال کشور

موضوعات

• حقوق خصوصی

عنوان مقاله [English]

Legal Challenges in Designating the Civil Registration Organization as the Authority for Issuing Certificates of Inheritance

نویسندگان [English]

• Seyed Reza Hashemi ¹
• Ehsan Bahramy ²

¹ Ph.D. Student (in Private Law), Faculty of Law, Shahid Beheshti University.

² Assistant Professor, Department of Private Law, Faculty of Law, University of Science and Culture, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The designation of the Civil Registration Organization as the official authority for issuing certificates of inheritance, stipulated in Subsection (e) of Article 113 of the Seventh Five-Year Development Plan Code of the Islamic Republic of Iran, along with the enactment of its 23-article executive bylaw, faces considerable legal challenges. The findings of this research, collected through a descriptive-analytical approach, demonstrate that a lack of adequate familiarity among the legislative and executive drafters with the underlying legal frameworks and related acts—such as the Act on Mandatory Registration of Real Estate Transactions—has resulted in substantial inconsistencies within enacted laws. Misapplication of legal terminology (e.g., referring to the decisions of the Civil Registration Organization’s Dispute Resolution Board as “judgments”) and inappropriate empowerment of this non-judicial board, including the determination of deadlines for filing appeals, further illustrate these deficiencies. In addition, the silence of Subsection (e) of the aforementioned Article 113 on numerous essential aspects has sometimes led the executive bylaw to exceed its explanatory function and encroach upon the legislature’s domain by extending the scope of the Act beyond its original intent.

کلیدواژه‌ها [English]

• Appeal from Certificate of Inheritance
• Subsection (e) of Article 113 of the Seventh Five-Year Development Plan Act
• Peace Court
• Testamentary
• Dispute Resolution Board of the Civil Registration Organization