نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• ایمان جهانداری ¹
• عباس کاظمی نجف آبادی ²

¹ دانشجوی مقطع دکتری رشته مدیریت قراردادهای بین المللی نفت و گاز دانشگاه علامه طباطبائی

² دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

چکیده

قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران برای نخستین بار انعقاد قراردادهای مشارکت در تولید را در میادین مشترک نفت و گاز مجاز اعلام کرده است. با وجود اهمیت این تحول، ابهاماتی درباره ماهیت حقوقی این قراردادها، هدف قانون‌گذار، نسبت آن با اصول ۷۷ و ۱۳۹ قانون اساسی، مفهوم «بدون واگذاری مالکیت» و محدودیت آن به میادین مشترک وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل حقوقی بند (الف) ماده ۴۴ و شناسایی الزامات و چالش‌های اجرایی آن انجام شد. روش تحقیق ترکیبی است؛ ابتدا متن قانون و اسناد بالادستی از طریق تحلیل محتوای حقوقی بررسی و سپس با استفاده از روش دلفی و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان، چالش‌های حقوقی شناسایی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد قرارداد مشارکت در تولید قراردادی عهدی و مبتنی بر تعهد به نتیجه است که انتقال مالکیت مخزن را در پی ندارد و اصول ۷۷ و ۱۳۹ قانون اساسی الزام تصویب مجلس را شامل نمی‌شود. مجوز قانونی ظرفیت اجرای این قراردادها را دارد، مشروط بر تفسیر درست قیود و تدوین مقررات تکمیلی. همچنین نتایج پژوهش میدانی نشان می‌دهد هرچند چالش‌های حقوقی اهمیت دارند، چالش‌های نهادی و ساختاری بیشترین تأثیر را بر روند اجرای قراردادها دارند و اصلاح چارچوب‌های حقوقی به تنهایی کافی نیست.

کلیدواژه‌ها

• قراردادهای بالادستی
• مشارکت در تولید
• میدان مشترک
• اصل77 قانون اساسی
• اصل139 قانون اساسی

موضوعات

• حقوق نفت و گاز

عنوان مقاله [English]

Production Sharing Agreements in Joint Fields: A Legal Analysis of Clause (a) of Article 44 of Iran’s Seventh Development Plan

نویسندگان [English]

• Iman Jahandari ¹
• Abbas Kazemi Najafabadi ²

¹ PhD Candidate in International Oil and Gas Contracts Management at Allameh Tabataba’i University

² Associate Prof. Department of Private Law, Faculty of Law and Political Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The Seventh Development Plan Act of the Islamic Republic of Iran, for the first time, explicitly authorized the conclusion of production sharing agreements in joint oil and gas fields. Despite the significance of this development, ambiguities remain regarding the legal nature of these agreements, the legislator’s objective, their relation to Articles 77 and 139 of the Constitution, the concept of “without transfer of ownership,” and their limitation to joint fields. This study provides a legal analysis of Clause (a) of Article 44 and identifies its requirements and implementation challenges. The research uses a mixed-methods approach: first, the law and higher-level documents were examined through legal content analysis; then, using the Delphi method and semi-structured interviews with 12 experts, legal challenges were identified. Findings indicate that production sharing agreements are contractual obligations based on commitment to results, do not entail transfer of reservoir ownership, and Articles 77 and 139 do not require parliamentary approval. Legal authorization allows implementation of these agreements, provided limitations are properly interpreted and complementary regulations enacted. Moreover, field study results show that although legal challenges are significant, institutional and structural challenges have the greatest impact on implementation, and reforming the legal framework alone is insufficient.

کلیدواژه‌ها [English]

• Upstream contracts
• Production Sharing
• Joint Field
• Article 77 of the Constitution
• Article 139 of the Constitution