نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سیدعلی میرلوحی ¹
• عباس کریمی ²

¹ دانشجوی دکتری فقه و حقوق خصوصی ، دانشگاه و مدرسه عالی شهید مطهری (ره)، تهران ، ایران

² استاد دانشگاه تهران ، دانشکده علوم سیاسی و حقوق ، تهران ،ایران

چکیده

گسترش اشکال نوین روابط کاری، نظام‌های حقوقی را با چالش‌های جدیدی مواجه ساخت. قراردادهای کار «صفر ساعت»، به عنوان یکی از انعطاف‌پذیرترین و در عین حال بحث‌برانگیزترین انواع قراردادها، فاقد جایگاه مشخصی در قوانین ایران بود. این پژوهش با هدف اصلی تحلیل انطباق این قراردادها با مبانی فقه امامیه و مقررات قانون کار ایران انجام شد. مسئله اساسی، به بررسی چالش «غرر» در ارکان قرارداد به دلیل عدم تعیین قطعی میزان کار و مزد و تعارض ماهوی آن با اصول حمایتی حقوق کار پرداخت. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن بررسی ماهیت این قراردادها، به این نتیجه دست یافت که تلاش برای حل این تعارض از طریق رویکرد سنتی «محدودسازی کارفرما»، به دلیل آسیب به انعطاف‌پذیری و نیازهای تولید، راهکاری کارآمد نیست. نوآوری این مقاله در ارائه یک الگوی جایگزین تحت عنوان «توانمندسازی کارگر و مدرن‌سازی تأمین اجتماعی» است. این الگو بر آزادی کار همزمان برای چند کارفرما و ایجاد نظام بیمه‌ای متناسب با ساعات کار استوار است. نتیجه نهایی آن است که به جای بطلان مطلق، باید با اصلاحات تقنینی و مدرن‌سازی زیرساخت‌های حمایتی، زمینه را برای پذیرش مشروط این قراردادها فراهم کرد.

کلیدواژه‌ها

• اصل صحت
• حقوق بنیادین کار
• شرط ضمن عقد
• قراردادهای کار صفر ساعت
• فقه امامیه
• قرارداد کار انعطاف‌پذیر

موضوعات

• حقوق خصوصی و اسلامی

عنوان مقاله [English]

Jurisprudential and legal analysis of zero-hour work contracts with an approach to the Iranian legal system

نویسندگان [English]

• seyed ali mirlohi ¹
• abbas karimi ²

¹ PhD student in Jurisprudence and Private Law, Shahid Motahari University and Graduate School, Tehran, Iran

² Professor at the University of Tehran, Faculty of Political Science and Law, Tehran, Iran

چکیده [English]

The expansion of new forms of working relationships has presented legal systems with new challenges. "Zero-hour contracts," as one of the most flexible yet controversial types of agreements, lacked a clear legal standing in Iranian law. The primary objective of this research was to analyze the compliance of these contracts with the principles of Imamiyyah jurisprudence and the regulations of the Iranian Labor Law. The fundamental issue addressed was the challenge of uncertainty in the contract's core components, due to the lack of definite determination of work hours and wages, and its substantive conflict with the protective principles of labor law. Using a descriptive-analytical method, this study found that attempting to resolve this conflict through the traditional "employer-restriction" approach is inefficient as it undermines the flexibility required for production. The originality of this paper lies in proposing an alternative model: "worker empowerment and social security modernization." This model is based on the freedom to work for multiple employers simultaneously and the establishment of a social insurance system proportional to hours worked. The final conclusion is that instead of outright nullity, the legal system should pave the way for the conditional acceptance of these contracts through legislative reforms.

کلیدواژه‌ها [English]

• Basic Labor Rights
• Flexible Work Contract
• zero-hour work contracts
• Imamiyyah Jurisprudence
• Principle of Validity
• Stipulation in a Contract