نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• علی خواجوی ¹
• ابراهیم رهبری ²

¹ دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

² استادیار گروه حقوق تجارت بین‌الملل و حقوق مالکیت فکری و فضای مجازی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

این مقاله به تحلیل تطبیقی قانون بازارهای دیجیتال اتحادیه اروپا (DMA) و چارچوب مقرراتی ایران برای سکو‌های دیجیتال می‌پردازد. قانون DMA که در سال ۲۰۲۲ به تصویب رسید، از یک رویکرد پیشگیرانه (ex-ante) برای تنظیم‌گری دروازه‌بان‌ها استفاده می‌کند و هدف آن تضمین رقابت‌پذیری و انصاف در بازارهای دیجیتال است. این قانون تعهداتی را بر سکو‌های مسلط تحمیل می‌کند تا از رفتارهای ضد رقابتی جلوگیری کرده و شفافیت را افزایش دهد.در مقابل، مقررات ایران، از جمله سیاست‌های شورای عالی فضای مجازی، بیشتر بر حفاظت از مصرف‌کنندگان و حریم خصوصی داده‌ها متمرکز است و فاقد مقررات مشخصی برای تنظیم‌گری دروازه‌بان‌های دیجیتال است.این پژوهش مفاد قانون DMA، از جمله الزامات شفافیت و قابلیت تعامل‌پذیری، را بررسی کرده و آن را با چارچوب قانونی ایران مقایسه می‌کند. همچنین ارزیابی می‌کند که آیا مقررات فعلی ایران برای مقابله با چالش‌های رقابتی مشابه کافی هستند یا نیاز به اصلاح دارند. این تحلیل نشان می‌دهد که رویکرد پیشگیرانه DMA می‌تواند به‌عنوان الگویی برای بهبود رقابت و انصاف در بخش دیجیتال ایران مورد استفاده قرار گیرد. با بررسی این چارچوب‌های تنظیم‌گری، این پژوهش به درک بهتر چگونگی ایجاد محیط‌های رقابتی در فضای دیجیتال کمک می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• قانون بازارهای دیجیتال (DMA)
• دروازه‌بانان
• حقوق رقابت
• تنظیم‌گری پیشینی
• رقابت درون‌سکویی
• رقابت میان‌سکویی
• رقابت فراسکویی

موضوعات

• حقوق خصوصی

عنوان مقاله [English]

Competitive Obligations of Gatekeepers under the EU Digital Markets Act: Lessons for Iranian Competition Law

نویسندگان [English]

• Ali Khajavi ¹
• Ebrahim Rahbari ²

¹ Ph.D. Candidate in Private Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

² Assistant Professor, Department of International Trade, Intellectual Property, and Cyberspace Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

چکیده [English]

: This article conducts a comparative analysis of the European Union’s Digital Markets Act (DMA) and Iran’s regulatory framework for digital platforms. The DMA, enacted in 2022, adopts an ex-ante regulatory approach toward gatekeepers with the aim of ensuring competitiveness and fairness in digital markets. It imposes a set of obligations on dominant platforms to prevent anti-competitive behavior and enhance transparency. In contrast, Iran’s regulations—including the policies of the Supreme Council of Cyberspace—focus primarily on consumer protection and data privacy and lack specific provisions for regulating digital gatekeepers.The study examines the provisions of the DMA, including transparency requirements and interoperability obligations, and compares them with Iran’s legal framework. It further assesses whether Iran’s current regulations are sufficient to address similar competitive challenges or require reform. The analysis indicates that the DMA’s preventive approach may serve as a model for improving competition and fairness in Iran’s digital sector. By evaluating these regulatory frameworks, the research contributes to a better understanding of how competitive environments can be fostered in the digital space.

کلیدواژه‌ها [English]

• Digital Markets Act (DMA)
• Gatekeepers
• Competition Law
• Ex-ante Regulation
• Intra-platform Competition
• Inter-platform Competition
• Cross-platform Competition