نقش و مسئولیت مراکز پایاپای در تراکنشهای الکترونیکی وجوه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دزفول، دزفول، ایران

چکیده

تراکنش الکترونیکی وجوه به معنی انتقال وجهی است که دست‌کم یک مرحله از عملیات آن به‌صورت الکترونیکی انجام ‌شود. در این نوع تراکنش‌ها اگرچه مشتری، انجام تراکنش را مستقیماً از بانک انتقال‌دهنده درخواست می‌کند اما بخشی از عملیات تراکنش توسط مرکز پایاپای یا بانک واسط انجام می‌شود. این مرکز به‌ظاهر رابطه مستقیمی با مشتری ندارد ازاین‌رو این سؤال مطرح می‌شود که در صورت استناد خسارت به عملیات این مرکز، آیا وی در مقابل مشتری مسئولیت دارد یا خیر؟
به نظر می‌رسد مسئولیت مرکز پایاپای در مقابل مشتری نوعی مسئولیت حرفه‌ای است که آن را «مسئولیت قانونی» می‌نامیم. مسئولیت حرفه‌ای، نوعی مسئولیت محض بوده و صرف استناد خسارت به مرکز پایاپای موجب مسئولیت اوست و تنها عاملی که می‌تواند بانک را از مسئولیت بری کند اثبات قوه قاهره است اما باید توجه داشت که این مرکز فقط انجام بخشی از عملیات تراکنش را بر عهده دارد و مابقی عملیات بر عهده بانک انتقال‌دهنده و انتقال گیرنده است. ازاین‌رو مشتری برای اقامه دعوا علیه این مرکز باید اثبات نماید که علت بروز خسارت، بخشی از عملیات است که بر عهده مرکز پایاپای بوده است.

تازه های تحقیق

-

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Function and Liability of the Clearing House in the Electronic Transaction of Funds

نویسنده [English]

  • Mahboubeh Abdolahi
Assistant Professor of Law, Department of Law, Islamic Azad University, Dezful Branch, Dezful, RAN.
چکیده [English]

Electronic transaction means any exchange of funds where, at least, one operation is conducted using electronic means. In these transactions, although the customer demands transaction to Transferring bank, but the electronic transaction part are doing by Clearing House or Intermediary bank. It concepts that Clearing House has not direct relationship with customer, consequently, the question arises that if damages caused by him, Is he liable against customer?
It seems that the clearing house’s liability against its customers is a type of professional liability with a dual state that is a combination of contractual and civil liability named it “legal basis” that is composed of civil and contractual liability.  In addition, the liability of clearing house is strict and the mere reference of damage to him leads to its liability and it is only through proof by the force major can be exempted from liability. Attending to clearing house obligate the part of transaction mere and other part of transaction undertake by transferring and transferred bank, consequently, in loss claim  action, the customer should prove that damage refer to clearing house.

کلیدواژه‌ها [English]

  • clearing house
  • professional liability
  • electronic fund transaction
  • Electronic Banking
  • payment order
-    بادینی، حسنفلسفه مسئولیت مدنی،  (تهران: شرکت سهامی انتشار،1384).

-    باریکلو، علیرضا،  مسئولیت مدنی، (میزان،1387).

-    شمس، عبدالله،  آیین دادرسی مدنی، ج 3، (انتشارات دراک،1384).

-    شمس، عبدالله، آئین دادرسی مدنی، ج 2، (انتشارات میزان، 1382).

-    صفایی، سید حسین، قواعد عمومی قراردادها، (میزان، 1386).

-    _____________،  رحیمی، حبیب‌الله، مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، (سمت،1393).

-    عبدالهی، محبوبه،  «تحلیل مسئولیت حقوقی بانک انتقال­دهنده در تراکنش‌های الکترونیکی وجوه»، دانشنامه حقوق اقتصادی، ش 12(1396).

-    _____________،  دلیل الکترونیکی در نظام ادله اثبات دعوا، (خرسندی،1391).

-    غمامی، مجید، اشراقی آرانی، مجتبی، «فواید عملی و نظری تفکیک امر حکمی از امر موضوعی در دادرسی مدنی»، فصلنامه حقوق، دوره 40، ش 4(1389).

-    قهرمانی، نصراله، مسئولیت مدنی وکیل دادگستری، (نشر گندم، 1377).

-    کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی (عقود معین)، ج 4، چ 3، (تهران: شرکت سهامی انتشار،1387).

-    _____________،  مسئولیت مدنی، ج 1، (انتشارات دانشگاه تهران،1389).

هاشمی، احمدعلی، «سیر تحولات نظری در مورد وحدت یا تعدد مسئولیت قراردادی و خارج از قرارداد در حقوق فرانسه»، رهنمون، ش 26(1388).______________، دامنه مسئولیت مدنی، (انتشارات دانشگاه امام صادق، 1389).

 

English Sources

-     Algudah, Fayyad, The Liability of Banks in Electronic Fund Transfer Transactions, Phd thesis, )University of Edinburgh,1992).

 

-     Arora, Alexander, Electronic Banking and the law, (London, IBC Financial Book,2004).

Felsenfel, Carl, “the Compability of UNCITRAL Model Law on International Credit Transfer with article 4A of the UCC”, Fordham law review, vol.60, Issue 6, (2011).

-     Pennington, Hudson, Commercial Banking Law, (England, Evans press,1978).

Stockman, Rainer, "Liability of Intermediary and Beneficiary Bank in fund Transfer: a Comparative Study of American and German Law", Berkeley Journal of International Law, Vol.8.Issue2, (1991).

-     United State Uniform Commercial Code, Article 4A, (2012). www.law.cornell.edu/ucc/4A.

United National Commission in International Trade Law (UNCITRAL), (1987), UNCITRAL Legal Guide on Electronic funds Transfers. www.uncitral.org/uncitral/en/publications.html. Last visit:2018.

Wo, Lam Win, "fund transfer: a risk analysis", Journal of International law, vol: 16, (2004).