مسئولیت­ مدنی انتقال برون­ مرزی زباله­ های خطرناک و دفع آن در حقوق ایران و پروتکل الحاقی 1999 کنوانسیون بازل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار حقوق خصوصی دانشگاه خوارزمی

2 دانشجوی دکتری فقه و حقوق خوارزمی

3 دانشجوی دکتری فقه و حقوق خصوصی خوارزمی

چکیده

 
اواخر دهه1980با اعمال قوانین سختگیرانه زیست­محیطی درکشورهای صنعتی هزینه­های امحاء زباله­های خطرناک افزایش یافت و انتقال این پسماندها به کشورهای درحال توسعه و اروپای شرقی آغاز گردید. با افزایش پسماندهای خطرناک درکشورهای مزبور و فجایع ناشی از آن­، صادرات این قبیل زباله­ها در جامعه بین­الملل به­عنوان تجارتی خطرناک شناخته شد. درسال1989کنوانسیون بازل برای کنترل حمل­ونقل برون­ مرزی پسماندهای خطرناک ودفع اصولی آن­ها توسط برنامه محیط­زیست سازمان ملل تهیه و به تصویب کشورهای مختلف رسید. ایران نیز در سال1371به این کنوانسیون پیوست و در ماده14 قانون مدیریت پسماند (1383) نقل و انتقال برون­مرزی پسماندهای ویژه را به مقررات آن ارجاع داده­است.کنوانسیون در ارتباط با خسارات ناشی از حمل­و­نقل زباله­های خطرناک و جبران آن­ در قالب پروتکل الحاقی قائل به استاندارد دوگانه مسئولیت­ مطلق و مسئولیت مبتنی­بر تقصیر است و با اعمال محدودیت­ مالی در مسئولیت­مطلق، جهت تضمین حداقل جبران خسارت از طریق بیمه اجباری، جبران مالی تکمیلی و محدودیت­ زمانی، رژیم کنوانسیون بازل را ارتقا بخشیده­است. پروتکل بر­خلاف سایر کنوانسیون­های بین­المللی راجع­ به زباله­های خطرناک، مسئولیت مطلق را متوجه حامل ندانسته، بلکه افراد دیگر را با توزیع زمانی مسئولیت، مشمول مسئولیت ­مطلق می­داند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Civil Liability of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal within the Frameworks of Iranian Law and the 1999 Protocol To Basel Convention

نویسندگان [English]

  • Ghafour Khoeyni 1
  • Shahrzad Ounagh 2
  • Mahshid Jafari Harandi 3
چکیده [English]

In the late 1980s, imposing stringent environmental regulations in industrialized
countries increased the costs of eliminating hazardous waste, and thus its transport
to the developing and Eastern European countries began. Following the
enhancement of the amount of hazardous waste and relevant disasters in these
countries, the export of such wastes was recognized as a serious business by the
international community. Hence, in 1989, Basel Convention on the Control of
Transboundary Movements of Hazardous Waste and their Principle Disposal was
prepared by the United Nations Environmental Program and adopted by different
countries. Meanwhile, in1993, Iran became a member of the Convention
subsequently referring the disposal of special waste overseas to its regulation in
Article 14 of the Law on Waste Management (2005). In relation to the damages of
transporting hazardous waste and its compensation, the Convention has designed
an Additional Protocol; attached to the double standard of strict and fault-based
liabilities with limited financial strict liability. Basel Protocol has promoted the
Basel Convention regime to ensure minimum compensation through compulsory
insurance, supplemental financial compensation and time limits for claims.
However, unlike other international conventions on hazardous waste, it has
assumed strict liability not to be undertaken by the carrier, but by the people via the
temporal distribution of responsibilities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hazardous Wast
  • StrictLiability
  • fault-based liability
  • Illegal Traffic
- کاتوزیان، امیرناصر، انصاری، مهدی، ( 1387 ) "مسئولیتهای ناشی از خسارتهای
زیستمحیطی"، فصلنامه حقوق، شماره 2، دوره 38 ، ، صص 313 تا 285
- باقریان، سمیه،( 1391 )نظام حقوقی بینالمللی حاکم بر نقلوانتقال پسماندها؛ مطالعه
موردی کنوانسیون بازل، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق دانشگاه قم.
- بهرامیاحمدی، حمید، فهیمی،عزیزاله، ( 1386 )،"مبنای مسئولیتمدنی زیستمحیطی در
فقه و حقوق ایران"، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره 26 ، دوره 8، صص 150 تا 121
- رئیسی، لیلا،( 1387 )"بررسی تحولات مسئولیت بین المللی ناشی از خسارات زیست
، محیطی به ..."،مجله وکالت، شماره 37 و 38 ، صص 86 تا 77
- قاسمزاده، سیدروح الله،( 1386 )،"بررسی ابعاد حقوق محیطزیست با تأکید بر جنبههای
پیشگیری از آلودگی محیطزیست"،مجله دانشگاه علامه، شمار 15 ،صص 134 تا 107
- لطفی، حسن؛ مولائی،آیت، ( 1389 )، "جایگاه اصل پرداخت آلودهساز درنظام حقوق
. محیطزیست ایران"،فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی، شماره 49 و 50 ،صص 92 تا 65
- انتظاری،علیرضا، محقق داماد،سیدمصطفی،( 1391 )،"نقش قواعد اتلاف وتسبیب
درمسئولیت مدنی زیستمحیطی" ،مجله فقه واصول، شماره 89 ، صص 61 تا 41
- تقیزاده انصاری، مصطفی، فائقیراد، مونا،( 1389 )،"مسئولیت بینالمللی دولتها در
. حفاظت ازمحیطزیست"،راه وکالت، شماره 4، سال 2، صص 28 تا 10
-Albers, Jan, Responsibility and Liability in the Context of Transboundary
Movements of Hazardous Wastes by Sea, Springer, New York, isbn
3662433494.
-Basel Convention on The Control of Transboundary Movements of
Hazardous Wastes and their Environment (Washington D.C) vol. 27 n.7,Sept.
1985; See also S.U.Hashmi, Poison Alert Disposal, 1989, 28 ILM 657, CTS,
1992/19.
-Convention on Civil Liability for Damage Caused during the Carriage of
Dangerous Goods by Road, Rail and Inland Navigation Vessels, Doc.
ECEffRANSI79, reproduced in Lloyds of London, Ratifications of Maritime
Law Conventions, section 11.5.260 [Dangerous Goods Convention].
-Convention on Liability and Compensation for Damage in Connection with
the Carriage of Hazardous and Noxious Substances by Sea, 35 ILM 1415(1996).
-Dwivedi, Bipin Kumar, Legal Controls of Industrial Disasters, (Ph.D.)
thesis, Jawahar Lal Nehru University, School of International Studies, 10Mar-
2014, http://hdl.handle.net/10603/17340, BK Dwivedi - 2014 -100
فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، سال سوم، شماره دهم، بهار 1394
ir.inflibnet.ac.in.Bhopal pointers, News Times, 8 Feb. 1985.
-Fernando Silva Soares, Guido, Vieira Vargas, Everton,(2001) "The Basel
Liability Protocol on Liability and Compensation for Damage Resulting from
Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal", Year
Book of International Environmental Law,Volume 12, issue 1, pages 69-104
-Instruction Manual for the Implementation of the Basel ASEL Protocol on
Liability and Compensation for Damage Resulting from Transboundary
Movements of HazardousWastes and Their Disposal, Adopted by Decision IV/7
of the Fourth Session of the Open - Ended Working Group on Behalf of the
Conference of the Pursuant to Decision VII/28.
-Lugano Convention, Convention on Civil Liability for Damage Resulting
from Activities Dangerous to the Environment, 32 ILM 1228(1993)
-Protocol on Liability and Compensationfor Damage Resulting
fromTransboundary Movements of HazardousWastes and Their Disposal,
Designed and printed by the Publishing Service, United Nations, Geneva — GE.
11-00459 —July 2011 —1,500 —UNEP/SBC/2011/4.
-Singh Nijar, Gurdial,(2000) Developing a Liability and Redress RegimeE
under the Cartagena Protocol on Biosafety, For Damage Resulting from the
Transboundary Movements of Genetically Modified Organisms, Kristin
Dawkins and Neil Sorensen Institute for Agriculture and Trade Policy,
IntergovernmentalCommittee on the Cartagena Protocol (ICCP), December 
-Tsimplism, Michael,(1991)"Liability and Compensation in the International
Transport of Hazardous Wastes by Sea: The 1999 Protocol to the Baseal
Convention", The International Journal of Marine and Coastal Law, Vol 16,No
2.UNEP, Environmental Data Report 345.