شروط و مفاد معتبر پس از زوال یا انحلال قرارداد درحقوق ایران بامطالعه ی اجمالی اسناد بین المللی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق دانشگاه پیام نور تهران جنوب

2 کارشناس ارشدحقوق خصوصی دانشگاه پیام نور

چکیده

بطلان و یا انحلال قرارداد عموماً منجر به بطلان همه مفاد و شروط و تعهدات آن نیز خواهد شد. مسئله این تحقیق؛ مبنا، ارکان و موارد مهم اعتبار مستقل برخی از مفاد و شروط و تعهدات تبعی و فرعی در صورت عدم انعقاد یا بطلان یا انحلال قرارداد اصلی است. در پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی و با استفاده از اطلاعات کتابخانه‌ای، مصادیق، مبانی و ارکان این شروط مستقلاً معتبر موردبررسی قرار می‌گیرد. بر مبنای قانون، اراده و همچنین عرف و عادت، با رعایت شرایط اساسی صحت، برخی شروط مثل محرمانه داشتن اطلاعات، خود قراردادی مستقل هستند و حتی اگر قرارداد اصلی منعقد نشود نیز این دسته از شروط برطرف‌ها لازم الاتباع هستند. برخی دیگر از شروط مثل نحوه استرداد عوضین، قرارداد مستقلی هستند که برای اعتبار و حاکمیت برطرف‌ها بعد از انحلال یا بطلان قرارداد اصلی منعقد می‌شوند؛ این دسته از شروط با انحلال یا بطلان عقد اصلی الزام‌آور می‌گردند. برخی دیگر مثل شروط حل‌وفصل اختلافات همواره با بقای قرارداد یا انحلال و بطلان آن، مستقلاً برطرف‌ها حاکم هستند. در کنوانسیون ­بیع ­بین‌المللی کالا و نیز در اصول قراردادهای ­بازرگانی ­بین­المللی و اصول ­قراردادهای ­اروپا، به استقلال این شروط تصریح‌شده است. در حقوق ایران نیز احکام منطبق و هماهنگ با آنچه در اسناد بین­المللی آمده، قابل استنباط و استخراج است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Valid Conditions and Terms Subsequent Avoidance of Contract under Iranian Law and International Documents

نویسندگان [English]

  • Jalal SoltanAhmadi 1
  • Maryam Valaii 2
1 Assistant professor at school of law at PNU university of Tehran south branch
2 Payam-e-Noor University
چکیده [English]

It is common that the avoidance of a contract terminates and renders all provisions, terms and conditions of the contract. Are there any terms or provisions which are not affected by termination? By using the descriptive-analytical and comparative methods, this article aims to ascertain these independent terms which are valid, even though the termination of the contract occures. Some of these terms, such as confidentiality, are valid and apply, irrespective of making a contract.  On the basis of intention of parties, law and usages, termination does not affect contract terms relating to dispute resolution. Nor do those terms that were intended to take effect even in the case of termination, such as confidentiality clause. Those terms are independently valid in spite of the invalidity, termination or avoidance of the main contract.Principles of European Contract Law, UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts and United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods (CISG; the Vienna Convention) indicate such valid provisions. Despite the lack of any provision in Iranian Civil Code, such a provision infers and implies under Iranian Civil Law.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • “Contract”
  • ” Termination”
  • ” Independently Valid”
  • ” Term”
  • ” Condition”
- اخلاقی، بهروز و امام، فرهاد،  اصول قراردادهای تجاری بین­المللی،( تهران: شهر دانش،1385).

- اسکینی، ربیعا ، «مبانی نظری اصل استقلال موافقت‌نامه داوری از قرارداد اصلی در حقوق تطبیقی»، فصلنامه نامه مفید، شماره 43،( 1383).

- افتخار جهرمی، گودرز ، "تحولات نهاد داوری در قوانین موضوعه ایران و دستاورد آن در حوزه داوری بین­المللی، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 27 و 28، (1378).

- انصاری، مرتضی،  المکاسب، جلد 2، (بیروت: موسسه النعمان،1410 ه.ق).

- __________،  المکاسب، جلد 6، (تهران: چاپ کنگره، 1415 ه.ق).

- ایزانلو، محسن،  برمنهج عدل مقالات اهداشده به دکتر ناصر کاتوزیان، (تهران: دانشگاه تهران، 1388).

- بهبهانی، سید علی،  الفواید العلیه، جلد 2، (قم: چاپخانه علمیه،  1405 ه.ق).

- تاج­آبادی، حسین، شروط صحیح در فقه امامیه، (تهران: میزان، 1390).

- جعفری لنگرودی، محمدجعفر، تأثیر اراده در حقوق مدنی،( تهران: گنج دانش. 1387).

- _____________،__________، حقوق تعهدات، (تهران: گنج دانش. 1389).

- _____________،__________، مجموعه محشای قانون مدنی،( تهران: گنج دانش. 1379).

-_____________،__________،  مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد 3، (تهران: گنج دانش، 1381).

- _____________،__________، فلسفه حقوق مدنی، جلد 1، (تهران: گنج دانش، 1390)

- جنیدی، لعیا،  قانون حاکم در داوری‌های تجاری بین­المللی، (تهران: دادگستر، 1376).

- حسین­آبادی، امیر، بررسی وجه التزام مندرج در قرارداد، فصلنامه الهیات و حقوق، شماره 6، ( 1381).

- حلی، ابن سعید،  الجامع للشرائع، (قم: مؤسسه سید الشهدا العلمیه،1405 ه.ق).

- حیاتی، علی عباس ، آثار فسخ در کنوانسیون بیع بین­المللی کالا و حقوق مدنی ایران­ و مصر و فرانسه، فصلنامه دین و ارتباطات، شماره 15،(1381).

- خمینی، روح­الله،  کتاب البیع، جلد 1، (قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1379)

- ره پیک، حسن، حقوق مدنی پیشرفته، )تهران: انتشارات خرسندی، 1393)

- سلطان احمدی، جلال،  تجزیه­پذیری قرارداد، (تهران: جاودانه1391).

- شعاریان، ابراهیم و ترابی، ابراهیم،  اصول حقوق قراردادهای اروپا و حقوق ایران، (تبریز: فروزش، 1389).

- شهیدی، مهدی، آثار قراردادها و تعهدات، (تهران: مجد، 1386).

- ___________،  اصول قراردادها و تعهدات، (تهران: مجد، 1383).

- ___________،  سقوط تعهدات،( تهران: مجد، 1390).

- ___________، شروط ضمن عقد، (تهران: مجد، 1391).

- شیروی، عبدالحسین،  داوری تجاری بین­المللی، (تهران: سمت، 1391).

- شیخ طوسی، ابوجعفرمحمد،  المبسوط فی فقه الامامیه،( تهران: مکتبه­المرتضویه، 1351 ه.ق).

- صفایی، سید حسین، عادل، مرتضی، کاظمی، محمود، میرزا نژاد جویباری، اکبر،  حقوق بیع بین‌المللی،( تهران: دانشگاه تهران،1390).

- ___________،  حقوق مدنی و تطبیقی، (تهران: میزان، 1386).

- صفایی، سید حسین و سلطان احمدی، جلال ، تجزیه­پذیری قرارداد در حقوق ایران، انگلیس و کنوانسیون بیع بین­المللی کالا (وین 1980)، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 101،( 1389).

- طباطبائی حکیم، سید محسن،  نهج الفقاهه، جلد 1، (نجف: المطبعه العلمیه. 1371 ه.ق).

- طباطبایی یزدی، سیدمحمد کاظم، حاشیه بر مکاسب، جلد 2، (مؤسسه اسماعیلیان،1378 ه.ق).

- عادل، مرتضی ، توافق بر خسارت در قراردادها، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 53،( 1380).

- فرح­زادی، علی­اکبر ، رابطه شرط ضمن عقد و قرارداد، فصلنامه دیدگاه‌های حقوق، شماره 38 و 39، (1385).

- قاسم‌زاده، سید مرتضی و قربانی جویباری، محمد، اثر بطلان عقد بر شرط مستقل (توجیه و تحلیل رویه قضایی)، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، سال ششم، شماره بیست و دوم، بهار 1397.

- قائم‌مقام، محمدحسین ، صلاحیت در رسیدگی به امور مدنی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 68،( 1384).

- قمی، میرزا ابوالقاسم،  جامع­الشتّات، جلد 1، (تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1379).

- کاتوزیان، ناصر،  اعمال حقوقی قرارداد، ایقاع، (تهران: شرکت سهامی انتشار، 1392).

- _____________، ، الزام‌های خارج از قرارداد: ضمان قهری، (تهران: دانشگاه تهران،1386).

- _____________،  عقود معین، جلد 1، (تهران: شرکت سهامی انتشار، 1378).

- _____________،  قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی،( تهران: میزان، 1389).

- _____________،  قواعد عمومی قراردادها، جلد 2، (تهران: به نشر، 1366).

- _____________،  قواعد عمومی قراردادها، جلد 3، (تهران: شرکت سهامی انتشار، 1391).

- _____________،  قواعد عمومی قراردادها، جلد 5، (تهران: شرکت سهامی انتشار، 1380).

- _____________،  معاملات معوض-عقود تملیکی، (تهران: شرکت سهامی انتشار، 1384).

- کرکی، علی بن الحسین (محقق ثانی)،  جامع المقاصد فی شرح القواعد، جلد 4، (بیروت: موسسه احیاء التراث، 1411 ه.ق).

- کنعانی، محمد طاهر، تعهد به فعل ثالث، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 39، شماره 3،( 1388).

- محقق داماد، سید مصطفی،  نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی، (تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1390).

-      _____________ ، ضمانت در تعهدات، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 24،( 1360).

- میرزا نژاد جویباری، اکبر، فسخ جزئی یا تجزیه قرارداد در کنوانسیون بیع بین­المللی کالا و حقوق ایران، مجله دفتر خدمات حقوقی بین­المللی جمهوری اسلامی ایران، شماره 29،( 1382).

- مقدس اردبیلی، احمد، مجمع الفایده و البرهان، جلد 8،( قم: موسسه نشر اسلامی، 1411 ه.ق).

- مکی عاملی­ ابوعبداله، محمد بن­ جمال­الدین (معروف ­به ­شهید ­اول)،  اللمعه الدمشقیه فی فقه الامامیه، (بیروت: دارالتراث، 1410 ه.ق).

- موسوی خویی، ابوالقاسم،  مصباح الفقاهه فی المعاملات، جلد 5، (بیروت: دارالهادی، 1412).

- نائینی، محمدحسین،  منیه الطالب فی شرح المکاسب، جلد 2،( قم: موسسه نشر اسلامی، 1412 ه.ق).

- نجفی، شیخ محمدحسن،  جواهر الکلام، جلد 8، (بیروت: دارالمورخ العربی، 1412).

- نراقی، ملااحمد،  عوائد­الایام، (قم: مرکز­ النشر­التابع­ لمکتب ­الاعلام الاسلامی، 1375).

- نوری یوشانلوئی، جعفر و شاهین، ابوالفضل، نوآوری‌های حقوق قراردادهای جدید فرانسه و تطبیق آن با نظام حقوقی ایران، فصلنامهپژوهشحقوقخصوصی، سال ششم، شماره 24، (1379).

 

English Sources

-  Bush, D (2006), The Principles of European Contract Law (part III) and Dutch Law, The Hague: Kluwer Law International.

-  Honnold, John. O. 1991, Uniform Law for International Sales under the 1980 United Nations Convention, Kluewer Law & Taxation.

 -  Lando Ole &Beale Hugh (2000), The Principles of European Contract Law (part III), The Hague: Kluwer Law International. Lewison, Kim (1997), The Interpretation of contracts, London: Sweet&Maxwell.

-  Schelechtriem, p. 1998, Commentary on the UN Convention on the International Sales of Goods, second edition, Oxford University Press.

-  Treitel, Guenter, 1999, The Law of Contract, 10th edition, London, Sweet &Maxwell.

-  Tweeddales, Andrew & Keren, 1996, Arbitration of Commercial Disputes, first published, Oxford University Press.